{"id":691,"date":"2020-10-12T05:30:00","date_gmt":"2020-10-12T05:30:00","guid":{"rendered":"https:\/\/pimposhka.pl\/?p=691"},"modified":"2020-10-12T05:30:00","modified_gmt":"2020-10-12T05:30:00","slug":"post-statystyczny-sequel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pimposhka.pl\/?p=691","title":{"rendered":"Post statystyczny – sequel"},"content":{"rendered":"

Przepraszam, \u017ce jeszcze dzisiaj troch\u0119 poprzynudzam o statystyce ale komentarze pod ostatnim postem nie daj\u0105 mi spokoju. Zamiast odpowiada\u0107 indywidualnie postanowi\u0142am jeszcze troch\u0119 podr\u0105\u017cy\u0107 temat bo czuj\u0119 si\u0119 troch\u0119 niezrozumiana. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Chcia\u0142abym aby by\u0142o jasne. Uwa\u017cam, \u017ce statystyka zdecydowanie zyska\u0142a na znaczeniu we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie bo \u015bwiat zrobi\u0142 si\u0119 ogromny i mocno skomplikowany i aby go ogarn\u0105\u0107 potrzebna jest nam w\u0142a\u015bnie statystyka. Rozumiem jednak, \u017ce statystyka nie jest dla ka\u017cdego, \u017ce dla przeci\u0119tnego obywatela jest nudna i niekoniecznie trzeba jej ufa\u0107, a dla przeci\u0119tnego studenta jest kursem, kt\u00f3ry trzeba albo \u2018zaku\u0107, zda\u0107, zapomnie\u0107\u2019 albo omija\u0107 szerokim \u0142ukiem. Nie uwa\u017cam, \u017ce ka\u017cdy powinien si\u0119 zna\u0107 na statystyce. Nie uwa\u017cam te\u017c, \u017ce je\u017celi ja potrafi\u0119 przeczyta\u0107 to: <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

<\/a><\/div>\n

<\/p>\n


<\/span><\/div>\n
to mam jak\u0105\u015b intelektualn\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 nad polonist\u0105 czy politologiem. Uwa\u017cam jednak, \u017ce ka\u017cdy powinien mie\u0107 jak\u0105\u015b podstawow\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 interpretowania prostych danych w postaci tabeli czy wykres\u00f3w tak jak ka\u017cdy powinien umie\u0107 czyta\u0107, pisa\u0107 i wygooglowa\u0107 co trzeba. To po prostu umiej\u0119tno\u015b\u0107 bardzo przydatna w dzisiejszym \u015bwiecie zdominowanym przez liczby, trendy i wska\u017aniki. Oczywi\u015bcie nie trzeba tego lubi\u0107 i mo\u017cna unika\u0107. Mo\u017cna przecie\u017c spokojnie \u017cy\u0107 bez rocznika statystycznego, komputera, Internetu, telefonu kom\u00f3rkowego a nawet bez odkr\u0119canych drut\u00f3w na \u017cy\u0142ce i maszyny do szycia ;). <\/span><\/div>\n

 <\/span><\/p>\n

Tutaj musz\u0119 si\u0119 zgodzi\u0107 z Theli (statystyk zawsze dogada si\u0119 z matematykiem, matematyk to nie ekonomista), \u017ce w\u0142a\u015bnie ruchy antyszczepionkowe tudzie\u017c na przyk\u0142ad grupowe protesty os\u00f3b, kt\u00f3re uwa\u017caj\u0105, \u017ce korona nie istnieje bior\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi z braku umiej\u0119tno\u015bci interpretowania danych zbiorczych. W ostatnim wpisie chcia\u0142am powiedzie\u0107, \u017ce statystyka ma odbicie w wielu dziedzinach \u017cycia i nie da jej si\u0119 na co dzie\u0144 unikn\u0105\u0107. Wybra\u0142am temat zdrowia i medycyny bo to chyba najbardziej dobitny i zrozumia\u0142y przyk\u0142ad. Wasze komentarze mnie jednak zaskoczy\u0142y. <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Ponownie, aby by\u0142o jasne, nie sugeruj\u0119, \u017ce osoba, kt\u00f3ra nagle zosta\u0142a zdiagnozowana na ci\u0119\u017ck\u0105 i \u015bmierteln\u0105 chorob\u0119 zaczyna czyta\u0107 wszystkie artyku\u0142y naukowe na temat rzeczonej choroby i zg\u0142\u0119bia\u0107 statystyczne zawi\u0142o\u015bci bada\u0144 klinicznych i metodologi\u0119 analiz prze\u017cycia. Nie to mia\u0142am na my\u015bli pisz\u0105c, \u017ce chorzy zwracaj\u0105 si\u0119 w kierunku statystyki. Natomiast zak\u0142adam, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi (s\u0105 tacy co wol\u0105 i\u015b\u0107 do znachora) jak poczuj\u0105 si\u0119 gorzej to googluj\u0105 swoje objawy, id\u0105 do lekarza, robi\u0105 badania diagnostyczne a potem stosuj\u0105 (mniej lub bardziej) si\u0119 do zalecanej terapii. <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Ca\u0142y system zdrowia oparty jest na statystyce, gdyby nie ona to dawno by si\u0119 ju\u017c zawali\u0142. I nie, nie jest on sprawiedliwy. Oczywi\u015bcie, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje gdzie m\u0142oda dziewczyna pojawia si\u0119 w gabinecie lekarskim z objawami raka jelita grubego a statystycznie powinno jej tam nie by\u0107. I faktycznie, jej m\u0142ody wiek prawdopodobnie sprawi, \u017ce do\u015b\u0107 d\u0142ugo b\u0119dzie czeka\u0142a na diagnoz\u0119 (mo\u017ce nawet za d\u0142ugo) bo przecie\u017c \u2018rak u takich os\u00f3b si\u0119 praktycznie nie zdarza\u2019. Nie ma niestety systemu opieki medycznej na \u015bwiecie, kt\u00f3ry przeprowadza\u0142by badania przesiewowe na wi\u0119kszo\u015b\u0107 chor\u00f3b w ca\u0142ej populacji. Mammografia czy kolonoskopia od pewnego wieku a cytologia w konkretnych odst\u0119pach czasowych. Kiedy, co i jak jest podyktowane w\u0142a\u015bnie badaniami statystycznymi aby jak najefektywniej wykorzysta\u0107 ograniczone zasoby s\u0142u\u017cby zdrowia. <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Jak masz do 39 lat to NHS zafunduje Ci do trzech pr\u00f3b in-vitro, je\u015bli masz 40-42 lata dostaniesz jedn\u0105 pr\u00f3b\u0119, jak masz wi\u0119cej ni\u017c 42 lata jeste\u015b dla NHS za droga, statystycznie masz za ma\u0142e szanse na zaj\u015bcie w ci\u0105\u017c\u0119 i NHS nie b\u0119dzie w Ciebie inwestowa\u0142. Kr\u00f3tka pi\u0142ka. Kto\u015b takie granice wieku obliczy\u0142 w swoim modelu statystycznym. Poroni\u0142a\u015b? Musisz poroni\u0107 trzy razy aby NHS si\u0119 Tob\u0105 zainteresowa\u0142, jedno czy dwa poronienia s\u0105 uznawane za normalne i nie stanowi\u0105 o problemie z p\u0142odno\u015bci\u0105. Cz\u0119sto kobiety, kt\u00f3re poroni\u0142y dopiero zaczynaj\u0105 czyta\u0107 na ten temat i dowiaduj\u0105 si\u0119, \u017ce 25% ci\u0105\u017c ko\u0144czy si\u0119 poronieniem. Poronienie jest powszechne. By\u0107 mo\u017ce gdyby wiedzia\u0142y o tym od pocz\u0105tku nie obwinia\u0142yby siebie za t\u0105 \u2018pora\u017ck\u0119\u2019. <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie zgadzam si\u0119, \u017ce je\u015bli dostajemy jak\u0105\u015b powa\u017cn\u0105 diagnoz\u0119 to opieramy si\u0119 na rodzinie i znajomych. Szukamy poczt\u0105 pantoflow\u0105 najlepszego szpitala czy specjalisty, chcemy wiedzie\u0107 jak chemioterapia wygl\u0105da \u2018od kuchni\u2019, szukamy na forach os\u00f3b z podobn\u0105 chorob\u0105 itd. Ale przede wszystkim powinni\u015bmy opiera\u0107 si\u0119 na opinii lekarza. I to lekarz m\u00f3wi \u2018To rak, nie mog\u0119 nic dla Pani zrobi\u0107. Ma Pani przed sob\u0105 rok, wzgl\u0119dnie dwa lata dobrego \u017cycia\u2019. Albo \u2018Na ten typ raka najlepsza terapia to x, y albo z.\u2019 Przecie\u017c samego raka piersi jest mn\u00f3stwo typ\u00f3w, dla jednych opcj\u0105 jest mastektomia, dla innych operacja oszcz\u0119dzaj\u0105ca, jedni musz\u0105 mie\u0107 chemi\u0119 inni tylko radioterapi\u0119, i tylko 30% nowotwor\u00f3w piersi ma charakter dziedziczny (i czy to nie jest kluczowa informacja dla c\u00f3rek matek, kt\u00f3re chorowa\u0142y na nowotw\u00f3r piersi?). To, \u017ce ja i Go\u017adzikowa obie chorujemy na raka piersi to jeszcze nie znaczy, \u017ce b\u0119dziemy tak samo leczone. Jasne, mog\u0119 j\u0105 zapyta\u0107 gdzie si\u0119 leczy\u0142a, czy dobrze ocenia lekarza, kt\u00f3ry si\u0119 ni\u0105 zajmowa\u0142, w jakim by\u0142a szpitalu ale na tym koniec. Jaka terapia b\u0119dzie dobra dla mnie i dla mojego typu nowotworu decyduje lekarz. A jak decyduje? Ano zna statystyki, kt\u00f3re s\u0105 dost\u0119pne na temat danej choroby. \u2018Dw\u00f3ch lat \u017cycia w dobrym zdrowiu\u2019 nie wzi\u0105\u0142 sobie tak oto z sufitu. Jasne, je\u015bli on widzi setki pacjent\u00f3w rocznie to podejmuje decyzje, kt\u00f3re bazuj\u0105 na jego do\u015bwiadczeniu, ale przecie\u017c co chwila pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe leki, nowe terapie i \u017cycz\u0119 Wam takiego lekarza, kt\u00f3ry te nowinki wdra\u017ca do swojej codziennej praktyki. <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

To lekarz m\u00f3wi nam jakie komplikacje czy skutki uboczne wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z ka\u017cd\u0105 oferowan\u0105 terapi\u0105 i do nas nale\u017cy decyzja, czy chcemy si\u0119 jej podj\u0105\u0107 czy jednak nie. Dla jednych dwa lata w dobrym zdrowiu b\u0119d\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c lata uci\u0105\u017cliwej terapii. Statystyka pomaga nam podj\u0105\u0107 te trudne decyzje. Ale odejd\u017amy ju\u017c od powa\u017cnych chor\u00f3b. Byle tabletka ma skutki uboczne i wydaje mi si\u0119, \u017ce w miar\u0119 inteligentnego cz\u0142owieka interesuje jakie one s\u0105 i jak cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105. Ulotki moich lek\u00f3w m\u00f3wi\u0105 wyra\u017anie, kt\u00f3re skutki uboczne s\u0105 cz\u0119ste (1 na 10 os\u00f3b), rzadsze (1 na 100 os\u00f3b) i rzadkie (1 na 1000 os\u00f3b). Dla mnie jest to wa\u017cna informacja. Jasne, mo\u017cna zapyta\u0107 si\u0119 Go\u017adzikowej jak ona czu\u0142a si\u0119 po danym leku ale nie b\u0119dzie to w \u017cadnym razie wyznacznikiem tego, jak my potencjalnie b\u0119dziemy si\u0119 po nim czuli. Ulotka daje nam lepsze poj\u0119cie ni\u017c Go\u017adzikowa. Chyba nikt nie wr\u00f3ci do lekarza m\u00f3wi\u0105c, \u017ce on po tej tabletce ma pryszcze a Go\u017adzikowa nie wi\u0119c jak to tak? <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

I na koniec porusz\u0119 jeszcze kwesti\u0119 blisk\u0105 nam kobietom. Antykoncepcja! Ha! Statystyka w czystej postaci. Jakby nie by\u0142o statystycznie wyliczona skuteczno\u015b\u0107 ka\u017cdej metody jest niezaprzeczalnie jednym z wa\u017cniejszych czynnik\u00f3w kiedy podejmujemy decyzj\u0119 o tym jak\u0105 metod\u0119 wybra\u0107. A te procenty ryzyka zaj\u015bcia w ci\u0105\u017c\u0119 s\u0105 naprawd\u0119 wa\u017cne, szczeg\u00f3lnie przy obecnym podej\u015bciu do antykoncepcji i aborcji w Polsce. <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0142am. Chcia\u0142am pokaza\u0107, \u017ce statystyka jest mocno obecna w naszym \u017cyciu cho\u0107 cz\u0119sto jest niewidzialna. Oczywi\u015bcie medycyna to tylko jeden przyk\u0142ad. Rata naszego kredytu, oferta od naszego operatora sieci kom\u00f3rkowej, wysoko\u015b\u0107 naszej sk\u0142adki OC, stopa oprocentowania na lokacie, cena biletu lotniczego na wakacje i wiele, wiele innych aspekt\u00f3w naszego \u017cycia s\u0105 kontrolowane przez statystyk\u0119. No a poza tym kto chcia\u0142by si\u0119 zaszczepi\u0107 szczepionk\u0105 na koron\u0119, testowan\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie na tej jednej biednej Go\u017adzikowej? <\/o:p><\/span><\/p>\n

 <\/span><\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za uwag\u0119 \ud83d\ude42 \u017bycz\u0119 Wam mi\u0142ego tygodnia \ud83d\ude42<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przepraszam, \u017ce jeszcze dzisiaj troch\u0119 poprzynudzam o statystyce ale komentarze pod ostatnim postem nie daj\u0105 mi spokoju. Zamiast odpowiada\u0107 indywidualnie postanowi\u0142am jeszcze troch\u0119 podr\u0105\u017cy\u0107 temat bo czuj\u0119 si\u0119 troch\u0119 niezrozumiana.    Chcia\u0142abym aby by\u0142o jasne. Uwa\u017cam, \u017ce statystyka zdecydowanie zyska\u0142a na znaczeniu we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie bo \u015bwiat zrobi\u0142 si\u0119 ogromny i mocno skomplikowany i aby […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[24,30,27],"tags":[],"class_list":["post-691","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-rozwoj","category-spoleczenstwo","category-zdrowie"],"views":481,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/691","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=691"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/691\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=691"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=691"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pimposhka.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=691"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}